فن بیان چیست؟ راهکارهایی برای افزایش مهارت فن بیان

از گذشته تاکنون مهم‌ترین راه ارتباطی انسان ها با یک دیگر کلام بوده است. در حقیقت ما از طریق صحبت کردن با یک دیگر ارتباط برقرار می کنیم. شاید به ظاهر فن بیان یک کار بسیار ساده و آسان به نظر برسد.

حتما شما هم با افرادی هم صحبت شده‌اید که کلام‌شان شما را ساعت ها مجذوب خود کرده و دوست داشتید با آن‌ها هم کلام شوید. در حقیقت این افزاد فن بیان بالایی دارند. شاید این سوال برای شما پیش بیاید: فن بیان چیست و چه راهکاری برای تقویت آن وجود دارد؟ ما در این مقاله قصد داریم با این مهارت بیش‌تر آشنا شویم. همچنین راهکارهایی برای تقویت آن فرا بگیریم.

تخصص فن بیان

فن بیان چیست؟

اگر بخواهم یک تعریف کلی از فن بیان داشته باشم، می‌توانم فن بیان را این‌گونه تعریف کنم:

این مهارت به ما کمک می‌کند تا در هر زمان و مکانی که قرار داریم، بتوانیم درست صحبت کنیم.

مهم نیست شما چه کسی هستید، چه جایگاه اجتماعی دارید، استاد دانشگاه هستید یا پزشک. معلم یا خانه‌دارو در هر صورت به این مهارت نیاز دارید. اگر به راحتی می‌توانید در جمع صحبت کنید، به خوبی می‌دانید چه حرفی را کجا بزنید، چه زمانی صدایتان را بالا یا پایین ببرید، و کلمات را به درستی تلفظ می‌کنید، مهارت فن بیان در شما بالا است.

اما در صورتی که این موارد بالا درباره شما صدق نمی‌کند، جای هیچ نگرانی نیست. زیرا مانند مهارت‌های دیگر می توانید فن بیان را هم در خود تقویت کنید. تقویت فن بیان به شما کمک می‌کند تا سخنان شما تاثیر بیش‌تری داشته باشد، دیگران از همنشینی و صحبت با شما لذت ببرند، دوستان بیش‌تری پیدا کنید و ارتباطات موثر و خوبی با دیگران تجربه کنید.

فن بیان را با این موارد اشتباه نگیرید

البته ممکن است به اشتباه ما فن بیان را با مواردی اشتباه بگیریم. ما در این‌جا به چند مورد اشاره می‌کنیم که نباید فن بیان را با آن‌ها اشتباه گرفت. شاید شما تصور کنید افراد پرحرف این مهارت را دارند. اما این‌طور نیست.

افرادی را که زیاد صحبت می‌کنند، نمی‌توان در این دسته قرار داد. در حقیقت، افراد دارای مهارت کلامی، پرحرف نیستند، بلکه به خوبی می‌دانند چه حرفی را کجا و چگونه بزنند. اگر شما صدای خوبی دارید، تنها به این دلیل نمی‌توانید بگویید که فن بیان شما بالاست. صدای خوب و دلنواز به تنهایی برای این مهارت کافی نیست.

همچنین، فن بیان را با رک گویی و حاضرجوابی اشتباه نگیرید. من افرادی را می‌شناسم که صدای خوبی دارند، حتی لحن آن‌ها عالی و گوش نواز است  اما شخصیت خوبی ندارند. آن‌ها بدون فکر حرف می‌زنند و حواسشان نیست که امکان دارد با نیش کلام‌شان دل طرف مقابل را بشکنند. این‌ نوع صحبت کردن را نمی‌توان فن بیان دانست.

یک گفتار درست، ابزاری توانمند است.

مارک تواین

مارک تواین

همان‌طور که قبلا اشاره کردم، اگر شما بدانید چه زمانی صحبت کنید، چه کلماتی ببرید، لحن صدایتان در آن موقعیت چگونه باشد و همچنین محتوای ارزشمندی نیز ارائه دهید، از این مهارت به خوبی برخوردار هستید. شما با استاد، دوست، خانواده، پزشک و در هنگام سخنرانی در یک همایش به یک صورت صحبت نمی‌کنید. بنابراین، با کمک این مهارت: لحن، صدا و کلمات خود را مناسب با محیط انتخاب می‌کنید.

ارتباط اعتماد به نفس با فن بیان


این موضوع کاملا بدیهی است که افراد دارای اعتماد به نفس بالا، کلام و بیان بهتری می‌توانند داشته باشند. در حقیقت اگر شما از کمبود اعتماد به نفس رنج می‌برید، به راحتی نمی‌توانید با دیگران ارتباط برقرار کنید و در نتیجه مهارت فن بیان برای شما مفهومی ندارد.

افراد دارای اعتماد به نفس به راحتی می‌توانند در جمع صحبت کنند. البته کل مهارت فن بیان، اعتماد به نفس نیست. بلکه علاوه بر این‌که خودتان را قبول دارید و از عزت نفس کافی برخوردار هستید، باید بقیه موارد را که در بالا به ‌آن‌ها اشاره شد، رعایت کنید.

در هر صورت رابطه فن بیان و اعتماد به نفس دو طرفه است. هر کدام را تقویت کنید، می‌تواند به دیگری کمک کند. در کنار اعتماد به نفس باید توانایی مدیریت استرس را نیز داشته باشید. استرس می‌تواند برای سخنرانی شما در هر مکانی، اثر مخرب داشته باشد.

البته یکی از مهم‌ترین دلایل استرس، کمبود اعتماد به نفس است. در هر صورت استرس دشمن فن بیان است. شاید شما تصور کنید که این مهارت را در خود ندارید، در حالی که دارای این مهارت هستید اما در هنگام صحبت استرس کار شما را خراب می‌کند.

در هر صورت اگر تصمیم گرفتید یک سخنران خوب باشید و کلام‌تان در دیگران نفوذ کند، اعتماد به نفس خود را بالا برده و مدیریت استرس را فرا بگیرید.

  1. با استفاده از این راهکارها اعتماد به نفس‌تان را افزایش دهید.
  2. عزت نفس چیست؟ چگونه عزت نفس را افزایش دهیم؟

راهکارهایی برای افزایش مهارت فن بیان

قبل از این‌که راهکارهای برای بالا بردن این مهارت بیاموزیم، لازم است به نکته مهمی اشاره کنم. یاد گرفتن این مهارت به این معنا نیست که شما صد در صد به یک سخنران خوب تبدیل می‌شوید.

برای انجام یک سخنرانی خوب علاوه بر مهارت فن بیان شما به مهارت‌های دیگری نیز نیاز دارید. اما با فرا گرفتن این مهارت یک قدم بزرگ در مسیر تبدیل شدن به سخنرانی حرفه‌ای بر می‌دارید. همچنین می‌توانید روابط‌‌تان را نیز با دیگران بهبود ببخشید.

افزایش مهارت فن بیان

این راهکارها که در ادامه به صورت مفصل درباره آن‌ها صحبت خواهیم کرد، به شما کمک قابل توجهی در بهبود ارتباط کلامی‌تان خواهند داشت اما فقط دانستن آن‌ها کافی نیست.

همان‌طور که شما صرفا با دانستن قوانین رانندگی، نمی‌توانید تبدیل به یک راننده خوب شویم و حتما باید بارها پشت فرمان بنشینید و به صورت عملی رانندگی کنید تا به یک راننده حرفه‌ای تبدیل شوید. این مهارت نیز مشابه رانندگی است. با یادگیری راهکارها و قوانین نمی‌توان فن بیان خود را بالا ببرید و حتما نیاز به تمرین عملی دارید.

شما باید بارها بارها این تمرینات را انجام دهید. از جمله این تمرینات می توان به یادگیری تلفظ درست کلمات، یادگیری گوش دادن موثر، الگوبرداری، تمرین لحن و حالت بدن اشاره کرد.‏ بنابراین فن بیان یک مهارت است. هر مهارتی نیز این قابلیت را دارد که آن را تقویت کنیم. با استفاده از ‏راهکارهای زیر می‌توانید مهارت فن بیان خود را افزایش دهید.‏

افزایش مهارت فن بیان: گستردگی کلمات

شما در گفت‌گوهای خود از کلمات تکراری استفاده می‌کنید با این‌که دایره لغات شما بسیار بالاست؟ یکی از راه‌ها بسیار مهم برای داشتن فن قوی این است که دایره کلمات خود را بررسی کنید و در ‏صورت نیاز آن را گسترش دهید.‏

مطالعه کتاب، گوش دادن به برنامه‌های رادیویی و تلویزیون می‌تواند به شما کمک قابل توجهی کند. ‏‎

در کنار این‌که از خواندن و گوش دادن برای بهبود دایره کلمات‌تان کمک می‌گیرید، یک دفترچه ‏یادداشت نیز داشته باشید و این کلمات را در آن بنویسید. ‏
اگر برای هر کلمه مترادف‌های زیادی بیاموزید، می‌توانید بهتر صحبت کنید. ‏‎البته تمرین را فراموش نکنید. برای این‌کار می‌توانید جلوی آینه بایستید و این کلمات را در جمله‌های ‏خود به کار ببرید.‏‎


‎افزایش مهارت فن بیان: از افراد موفق کمک بگیرید

از دیگر راهکارهای موثر برای افزایش این مهارت، توجه به الگوهای موفق است. ‏بدون شک در اطراف شما افرادی وجود دارند که به نظر شما دارای فن بیان بالایی هستند. فرقی نمی ‏کند شما وکیل باشید یا سخنران، روانشناس، پزشک یا هر شغل دیگری؛ اگر قصد دارید مهارت خود ‏را در زمینه کلامی تقویت کنید باید از افراد موفق الگوبرداری کنید. ‏

اگر به آن‌ها دسترسی دارید می‌توانید درباره راز موفقیت‌ آن‌ها سوال بپرسید. در صورتی‌که به آن‌ها ‏دسترسی ندارید، می‌توانید از طریق رسانه و گوش دادن به صحبت‌های این افراد از نحوه بیان آن‌ها ‏الگوبرداری کنید. ‏تمام حرکات آن‌ها را با ذره‌بین زیر نظر بگیرید و سعی کنید در تمرینات خود به کار ببرید.‏

زبان بدن

هماهنگی زبان بدن با کلام

شاید شما تصور کنید برای داشتن یک بیان شیوا و خوب، فقط دانستن کلمات زیاد و به کارگیری ‏آن‌ها کافی است. اما باید به این نکته مهم توجه کنید که یکی از راهکارهای بهبود مهارت بیان به ‏کارگیری درست زبان بدن است.‏ اگر زبان بدن شما با کلام‌تان هماهنگی داشته باشد، مخاطب تمایل بیش‌تری خواهد داشت که به ‏سخنان شما گوش دهد. ‏‎

از جمله زبان بدنی که در هنگام صحبت‌ باید به آن‌‌ها توجه کنید تا تاثیرگذاری کلام ما بر مخاطب ‏بیش‌‍‌تر شود، شامل این موارد هستند: حالت صورت، لب‌ها، دست‌ها و پاها و در کل وضعیت ‏بدن‌تان. ‏
‏باید از اجزای بدن‌ خود در موقعیت‌های مناسب کمک بگیریم. البته فراموش نکنید همان‌طور که ‏استفاده نکردن از اجزای بدن پیشنهاد نمی‌شود، استفاده بیش از حد از حرکات بدن نیز خوب نیست. ‏

تلفظ صحیح کلمات

‏ اگر شما در هنگام صحبت کلمات را به اشتباه تلفظ کنید، کیفیت صحبت‌های شما پایین می‌آید و ‏احتمال دارد مخاطبان خودتان را از دست دهید. ‏‎
اگر هدف شما این است که بیان خوبی داشته باشید و بر روی مخاطب خود تاثیر مثبت بگذارید، باید ‏کلمات را به درستی و واضح ادا کنید‎.‎

البته دو اشتباه رایج در تلفظ کلمات وجود دارد. حالت اول این است که شما تلفظ برخی از کلمات را ‏بلد نیستید. دلیل اصلی این که در تلفظ کلمات دچار اشتباه می‌شویم این است که زیاد گوش نمی‌دهیم. ‏یکی از راه‌هایی که به ما کمک می کند کم‌تر دچار اشتباه شویم، این است که شنونده خوبی باشیم. ‏

هیچ سخنی نیست که به نوعی در شنوندها تأثیر نکند.

آلفونس کار

آلفونس کار

بنابراین می‌توانید به برنامه‌های رادیویی گوش دهید یا در همایش‌ها و سمینارها شرکت کنید و از این ‏راه‌ها برای یادگیری تلفظ کلمات کمک بگیرید. شما برای رسیدن به بیان قوی باید شنونده موثری ‏باشید. ‏ زمانی‌که در جمعی حضور دارید، و شخصی در حال صحبت است، تمام وجودتان گوش شود تا ‏بتوانید از این طریق این مهارت خود را بهبود بخشید. گوش دادن موثر تاثیر فوق‌العاده‌ای دارد.‏

البته گاهی شما کلمات را به درستی تلفظ می‌کنید اما چون حالت صورت شما مناسب نیست کلمه به ‏صورت واضح و درست به گوش مخاطب نمی‌رسد. اگر دقت کرده باشید، بیش‌تر سخنران‌های موفق ‏دهان خود را به صورت کامل باز می‌کنند و در لفافه صحبت نمی‌کنند. ‏سعی کنید در هنگام صحبت دهان خود را به حد کافی باز کنید تا کلمات شما به درستی شنیده شوند.‏

 

‎آمادگی قبلی داشته باشید

اگر قصد صحبت در هر نوعی جمعی، خصوصا سخنرانی در یک همایش یا کلاس و جلسه را ‏دارید، باید از قبل برای آن برنامه‌ریزی کرده باشید. اگر شما آمادگی قبلی نداشته باشید، نمی‌توانید به ‏خوبی از پس این کار بر بیایید و ممکن است دچار اشتباهات زیادی شوید.‏

فرقی نمی کند سخنرانی شما در چه سطح و مکانی قرار است انجام شود، یک ارائه کلاسی دارید یا ‏در یک کنفرانس بزرگ می‌خواهید صحبت کنید؛ در هر صورت، باید از قبل آماده شده باشید. برای ‏این کار لازم است برنامه خود را کاملا آماده کنید.

شما باید از قبل متن خود را نوشته و تمرین کرده ‏باشید و به خوبی بدانید در کجا از چه دیالوگ یا عبارتی استفاده کنید.‏ به عبارت دیگر، باید نقشه راه شما آماده باشد. در هنگام احوالپرسی قصد دارید چه بگویید؛ محتوای‌ ‏شما چیست و … با این کار می‌توانید یک سخنرانی بی نقص ارائه دهید. ‏

مراقب لحن و صدای خود باشید

لحن و صدای شما می‌تواند تاثیر منفی یا مثبت در جذب مخاطب داشته باشد. شما با لحن و صدای ‏خود انتخاب می‌کنید که این تاثیر مثبت یا منفی باشد. ‏
برای اینکه کلام ما تأثیر مثبت داشته باشد باید از قبل تمرین صدا کرده باشیم و به خوبی بدانیم کجا ‏لحن و صدای خود را بالا ببریم و در کدام قسمت از صحبت‌های خود باید آرام‌تر صحبت کنیم. اگر ‏این کار به درستی انجام شود توجه مخاطب را کاملا به خود جلب می‌کنید.‏
به عبارت دیگر، لحن و صدای شما در جذب مخاطب بسیار تاثیر چشم‌گیری دارد. پس بارها و بارها ‏در خانه تمرین کنید تا بتوانید در این زمینه ماهر شوید.‏
در پایان این نکته را نیز به خاطر بسپارید برای بهبود هر مهارتی از جمله مهارت فن بیان، باید به ‏حد کافی تمرین کنید تا این مهارت در شما به خوبی تقویت شود. شما با یک‌بار انجام این تمرینات ‏نمی‌توانید فن بیان خود را قوی کنید. بنابراین، از تمرین زیاد غافل نشوید.‏

به اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *