چگونه مهارت‌ تصمیم گیری را تقویت کنیم؟


ما از اوایل زندگی تا پایان زندگی‌مان، همیشه در حال تصمیم‌گیری و انتخاب هستیم. به همین دلیل کیفیت تصمیماتی که می‌گیریم رابطه مستقیم با کیفیت زندگی‌مان دارد. به عنوان مثال از همان کودکی انتخاب می‌کنیم چه نوع خوراکی بخوریم یا حتی چه بازی انجام دهیم.

حتما کودکانی را دیده‌اید که عاشق بازی با تفنگ هستند اما دوست ندارند با ماشین بازی کنند و برعکس. همه این‌ها نوعی انتخاب محسوب می‌شوند که ما در کودکی انجام می‌دهیم. کمی بزرگ‌تر که می‌شویم در مدرسه برای خود دوستانی انتخاب می‌کنیم؛ بعدها باید بین رشته‌های مختلف درسی در دبیرستان، یکی از آن‌ها را انتخاب کنیم.

این پایان راه انتخاب‌های ما نیست و انتخاب‌های بزرگ‌تری نیز پیش روی ما است که آینده ما تحت تاثیر این انتخاب‌ها قرار می‌گیرند. انتخاب رشته تحصیلی در دانشگاه، دایره دوستانی که با آن‌ها رابطه صمیمی داریم، سبک زندگی، انتخاب شریک زندگی، شغل و هزاران انتخاب دیگر که بیش‌تر آن‌ها به حدی در زندگی ما تاثیرگذار هستند که گاهی حتی ممکن است شخص با یک تصمیم اشتباه، سال‌های زیادی دچار سختی و مشکلات شود.

‏آنچه سرنوشت ما را مشخص می کند، شرایط زندگی نیست، بلکه تصمیم‌های ما است.

آنتونی رابینز

اهمیت یادگیری مهارت تصمیم گیری‎

همان طور که در بالا اشاره کردیم، ما هر روز در حال گرفتن تصمیمات زیادی هستیم و این ‏تصمیمات رابطه مستقیمی ما زندگی ما دارند. اگر مهارت های لازم برای تصمیم‌گیری را یاد نگیریم ‏ممکن است دچار مشکلات زیادی شویم.‏‎
به عنوان مثال، اگر فردی در انتخاب همسر دقت کافی نداشته باشد و اشتباه کند ممکن است زندگی و ‏آینده او تا حد زیادی تحت تاثیر این انتخاب قرار بگیرد‎.‎‏ ‏‎
به همین دلیل ما باید سعی کنیم مهارت‌های لازم برای تصمیم‌گیری را بیاموزیم تا در شرایطی که در ‏دو راهی یا چند راهی قرار می‌گیریم بتوانیم مسیر درست را از غلط بشناسیم‎.

نکته قابل توجه این است که ما هر روز در حال گرفتن تصمیم هستیم. مثلا ساعت هفت بیدار شویم و ‏ورزش کنیم یا تا ظهر در تختخواب باشیم. شب‌ها دیروقت بخوابیم یا زود به تختخواب برویم. ‏غذاهای سالم بخوریم یا سراغ فست‌فود و شیرینی‌های زیاد برویم. لباس تیره بپوشیم یا روشن. سوار ‏تاکسی شویم یا با ماشین شخصی یا حتی مترو به سر کار، دانشگاه و … برویم. ‏‎
همه این موارد تصمیماتی هستند که ما در طول روز می‌گیریم. البته شاید به ظاهر ساده به نظر ‏برسند و با خودتان فکر کنید‎: چه فرقی داره حالا چی بخورم و کی بیدار شم و‎ …
اما اگر شما در بلند مدت غذاهای ناسالم بخورید، دیر بخوابید، دیر بیدار شوید و ورزش نکنید، بدون ‏شک بیش‌تر در معرض بیماری‌های مختلف قرار می‌گیرید‎.

پس تصمیمات شما هرچند به ظاهر کوچک در زندگی شما تاثیر زیادی دارند‎.


البته ما تصمیمات بسیار بزرگ و سرنوشت‌سازی نیز داریم که بدون شک آینده ما را تحت شعاع ‏قرار می‌دهند. از جمله این موارد می توان به مساله ازدواج، انتخاب رشته، کار و محل زندگی اشاره ‏کنیم.‏‎ بنابراین یادگیری مهارت‌های تصمیم‌گیری برای گرفتن هر نوع تصمیمی چه تصمیم‌های روزانه چه ‏تصمیمات بزرگ بسیار مهم است‎.

در ادامه چند روش یاد می‌گیریم که به کمک آن‌ها می‌توانیم مهارت تصمیم‌گیری خود را بالا ببریم.‏

 

موقعیت‌تان را به درستی بررسی کنید

بیش‌تر اوقات ما تصمیم‌های اشتباهی می‌گیریم و برای خودمان دردسر ایجاد می‌کنیم اما نمی‌دانیم مشکل از کجاست. یکی از دلایل اصلی‌ انتخاب‌های اشتباه این است که درک درستی از موقعیت خود نداریم. زمانی که فرد درک درستی از وضعیت خود نداشته باشد، نمی‌تواند درست انتخاب کند.

به عنوان مثال، این موقعیت را در نظر بگیرید:

فردی چند پیشنهاد شغلی دارد اما نمی‌داند کدام یک از آن‌ها را انتخاب کند. حتی اگر همه این شغل‌ها شبیه به هم باشند، این فرد باید شرایط خود را به درستی بسنجد و بررسی کند کدام یک از این شغل‌ها مناسب او است. او می‌تواند سولاتی مشابه این موارد را از خود بپرسد:

  • کدوم مورد به محل زندگی من نزدیک‌تره؟
  • کدوم مورد مدیر بهتری داره و کارمندهاش از کار در اونجا راضی هستند؟
  • من تو کدوم کار احساس راحتی بیش‌تری خواهم داشت؟
  • کدوم درآمد و مزایای بیش‌تری داره؟

و سوالات مشابه این موارد. شما با بررسی درست موقعیت‌تان می‌توانید انتخاب‌های بهتری داشته باشید.

همیشه قبل از انتخاب نهایی‌تان موقعیت را به خوبی آنالیز کنید و تصمیمی بگیرید که کدام مورد ‏بیش‌تر مناسب شرایط شما است. هیچ‌گاه بدون بررسی کلی شرایط‌‌تان تصمیمی اتخاذ نکنید. ‏‎

اهداف‌تان مشخص باشد

کشتی را در دریا تصور کنید که نمی‌داند مقصدش کجاست و همین‌طور بی هدف در دریا به این سو ‏و آن سو می‌رود. به نظر شما چه بلایی سر این کشتی و مسافرانش می‌آید؟ فکر می‌کنید آن‌ها به کجا ‏می‌رسند؟ کشتی که مقصد خود را نشناسد عاقبت یا غرق می‌شود یا سر از ناکجاآباد در می‌آورد. اگر می‌خواهید ‏مهارت‌های تصمیم‌گیری را در خودتان تقویت کنید باید ابتدا مقصدتان مشخص باشد. ‏

فرد بی‌هدف مثل همان کشتی سرگردان به ناکجا آباد می‌رسد و محکوم به شکست است. ‏

یک مثال برایتان آماده کردم تا بهتر بتوانید تاثیر هدف‌گذاری را بر روی تصمیم‌های خود متوجه ‏شوید.‏
تصور کنید شما قصد ازدواج دارید اما نمی‌دانید چه کسی را برای ادامه زندگی‌تان انتخاب کنید. تا ‏زمانی که ندانید چرا می‌خواهید ازدواج کنید و چه اهدافی از تشکیل خانواده دارید، نمی‌توانید فرد ‏مناسب را انتخاب کنید.‏
عده‌ای فکر می‌کنند دوست داشتن برای ازدواج کافی است. اما گاهی دو نفر همدیگر را خیلی دوست ‏دارند اما بعدها متوجه می‌شوند هدف‌شان در زندگی متفاوت است. به همین دلیل بعد از ازدواج، خیلی ‏زود به بن بست می‌رسند و حتی کارشان به طلاق می‌کشد. ‏
اگر می‌خواهید تصمیمات درستی در هر زمینه‌ای بگیرید باید خودتان را به خوبی بشناسید و ‏هدف‌هاتان را در همه زمینه‌ها مشخص کنید.‏

  • از زندگی چه می‌خواهید؟
  • دوست دارید ده سال بعد کجا باشید؟
  • کدام شهر یا کشور زندگی کنید؟
  • چه ‏شغلی داشته باشید؟
  • می‌خواهید شاغل باشید یا خانه‌دار؟

زمانی که به خوبی بدانید کشتی زندگی‌تان قرار است از کدام مسیرها عبور کند و به کدام مقصد ‏برسد، سرگردان نخواهید شد و انتخاب‌های بهتری خواهید داشت. ‏

‏هنگامی که ترسیده‌اید، نمی‌توانید تصمیم درستی بگیرید.

آنتونی رابینز

بنابراین اگر هنوز اهداف‌تان را مشخص نکردید، یک دفتر بردارید و همه زمینه‌های زندگی مثل ‏شغل، سبک زندگی، ازدواج، درس و موارد دیگر را بالای صفحه نوشته و اهداف‌تان را در هر ‏مورد به روشنی در جلوی آن مکتوب کنید. این‌کار باعث روشن شدن مسیر آینده‌تان می‌شود و تاثیر ‏مثبت روی انتخاب‌های شما دارد.‏

گزینه‌هایتان را محدود کنید

همانطور که قبلا اشاره کردیم، باید هدف‌های مشخصی داشته باشید تا بتوانید تصمیم درستی بگیرید. زمانی‌که طبق اهداف،استاندارها وموقعیت خود انتخاب‎هایتان را مورد بررسی قرار دادید، بهتر است ابتدا آن‌ها را محدود به دو مورد کنید و در نهایت تصمیم بگیرید.

اجازه بدهید منظورم را با یک مثال توضیح دهم:
شخصی قصد خرید خانه را دارد. او یک لیستی تهیه کرده که در ان اهداف و شرایط خود را کاملا ‏نوشته است. او حدود ۵۰۰ میلیون در اختیار دارد و قصد دارد یک خانه دو خوابه در منطقه‌ی ‏ساکت بخرد. بنابراین تمام خانه‌‌هایی که مشاور املاک برای خرید به او پیشنهاد داده را مورد بررسی ‏قرار می‌دهد و خانه‌هایی که قیمت بالایی دارند یا دو خوابه نیستند را از لیست خود خط می‌زند. او ‏همه‌ی خانه‌های پیشنهادی را از یک فیلتر می‌گذارند تا در نهابت چند مورد محدود برای انتخاب باقی ‏می‌مانند.‏

انتخاب در بین دو یا سه گزینه بسیار راحت‌تر از انتخاب در بین ده تا بیست مورد است.‏ پس در هر زمینه‌ای که نیاز به تصمیم‌گیری دارید، گزینه‌هایتان را محدود کنید. ‏

مشورت را فراموش نکنید ‏

افراد جوان و بزرگسال زیادی می‌شناسم که فکر ‌می‌کنند به حد کافی بزرگ شدند و می‌توانند به ‏تنهایی تصمیمات مهم زندگی‌شان را بگیرند. آن‌ها فکر می‌کنند نیاز به مشورت با دیگران ندارند. اما ‏این نوع طرز تفکر اشتباه است. ‏
همه ادیان به ما توصیه می‌کنند با افراد متخصص و عاقل مشورت کنید و خود رای نباشیم. ‏

امام علی علیه السلام:
هرکه خودرایی کند هلاک گردد، و هرکه با مردمان مشورت کند در عقل آنان ‏شریک شود‎.‎


به عبارت دیگر، از جمله شاه کلیدهای تصمیم‌گیری درست، مشورت و نظرخواهی از دیگران است. ‏از آن‌جایی که علم نامحدود است و ما هم نمی‌توانیم تمام علوم و اطلاعات را به دست بیاوریم، ‏بنابراین بهتر است با افراد خبره و ماهر در زمینه‌ای که قصد تصمیم‌گیری در آن را داریم مشورت ‏کنیم.‏
البته فراموش نکنید مشورت کردن به شرطی خوب و مفید است که با فرد آگاه، متخصص و ‏مثبت‌اندیش مشورت کنیم. اگر با فرد ناآگاه و منفی‌نگر مشورت کنید، نه تنها سودی برای شما ندارد ‏بلکه باعث می‌شود تصمیمات اشتباهی بگیرید و حتی ممکن است باعث نابودی شما شود.‏
بنابراین برای نظرخواهی سراغ افراد متخصص و امین بروید. اگر در اطرافیان خود شخص عاقلی ‏می‌شناسید که فکر می‌کنید می‌تواند به شما کمک کند، حتما سراغ او بروید و از او کمک بگیرید. ‏
البته مشاوران و روانشناسان کارکشته نیز می‌توانند برای تصمیات مهم مانند ازدواج و انتخاب رشته ‏به خوبی ما را راهنمایی کنند. ‏

در زمان ناراحتی یا خوشحالی تصمیم نگیرید

احتمالا برای شما هم پیش آمده که از روی احساسات تصمیم بگیرید و سپس از انتخاب خود پشیمان شوید.  بهترین راه برای جلوگیری از پشیمانی این است که در زمان‌هایی که دچار هیجان هستید، سراغ تصمیم گیری نروید. افرادی که از روی احساس تصمیم می‌گیرند، در ۹۰ درصد مواقع با شکست روبه رو می‌شوند.

اگر به خاطر اتفاق خوبی که برایتان پیش آمده بسیار خوشحال و هیجان زده هستید و در همان زمان از شما می‌خواهند که درباره یک موضوع مهم تصمیمی بگیرید، کمی دست نگه دارید تا کمی از هیجان درونی‌تان کاسته شود و سپس سراغ تصمیم‌گیری و انتخاب بین دوراهی‌ها یا چند راهی‌های زندگی‌تان برود.

البته فرقی نمی‌کند، اگر در شرایطی قرار دارید که به شدت ناراحت هستید، سریع تصمیم نگیرید. چون این نوع انتخاب‌ها فقط به دلیل هیجان‌های احساسی ما است و در بیش‌تر مواقع، در شرایط احساسی تصمیمات اشتباهی توسط افراد  گرفته می‌شود.

‏همواره نظر دیگران را جویا شوید و مشورت کنید، ولی تصمیم نهایی را خودتان بگیرید؛ چون این شما هستید که می‌بایست پیامدها و نتایج آن را بپذیرید.

آنتونی رابینز

 

به خودتان زمان دهید تا از هیجان درونی‌تان کاسته شود. حتی اگر نیاز بود بیش‌تر از یک روز به خودتان فرصت دهید. در این شرایط عجله نکنید. اجازه دهید از نظر احساسی به شرایط عادی برگردید و سپس تصمیم بگیرید.

هیجانات درونی، ذهن ما را کنترل می‌کنند و عقل و منطق را به گوشه‌ای پرت می‌رانند. به همین دلیل، باید مواظب باشیم که در هنگام تصمیم‌گیری در چه شرایط روحی قرار داریم تا در آینده چوب تصمیمات اشتباه‌مان را نخوریم.

همیشه این نکته مهم را به خاطر بسپارید که شما با تصمیم‌های که در طول زندگی‌تان می‌گیرید، آینده‌تان را خلق می‌کنید. اگر در حال حاضر از شرایط زندگی‌تان راضی نیستید، احتمالا تصمیم‌های اشتاهی اتخاذ کردید که به این نقطه رسیدیم. اما جای نگرانی وجود ندارد. بدترین کار در این موقعیت این است که خودتان را بابت اشتباهات‌تان سرزنش کنید. این کار نه تنها به شما کمکی نمی‌کند بلکه باعث می‌شود روحیه‌تان تضعیف شود و نتوانید آینده خوبی برای خودتان بسازید.

در این شرایط بهترین کار این است که گذشته خود را مورد بررسی قرار دهید، از اشتباهات خود درس بگیرید، سپس خودتان را به خاطر تمام اشتباهاتی که انجام دادید ببخشید، گذشته را فراموش کنید و برای ساختن آینده بجنگید. حسرت خوردن یا سرزنش کردن هیچ سودی برای شما نخواهد داشت. تنها کافیست درس بگیرید. همچنین با قدرت برای ساختن آینده بهتر تلاش کنید و این‌بار با راهکارهایی که برای تصمیم‌گیری درست آموختید، تصمیمات خوب و آینده سازی بگیرید.

به اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *